Gujarat

અમદાવાદમાં રહીને પણ શું આપણે ઐતિહાસિક કાળીગામના કિલ્લાને ક્યારેય જોયો છે?

  • select * from tourism_gallery where nid='106'

સાબરમતી વિસ્તારમાં આવેલા ખલીલાબાદ એટલે કે કાળી ગામનો કિલ્લો પણ અમદાવાદના ઐતિહાસિક વારસાના પ્રતિક સમાન છે. પરંતુ આજે કાળીગામનો કિલ્લો ખરાબ પરિસ્થિતિમાં જોવા મળી રહ્યો છે. જો કાળીગામના કિલ્લાનો વિકાસ કરવામાં આવે તો અમદાવાદમાં એક ટૂરિસ્ટ પ્લેસનો ઉમેરો થઇ શકે તેમ છે.

 
સાહિત્યમાં અમદાવાદના આ નામનો પણ ઉલ્લેખ છે
જૂના સાહિત્યમાં અમદાવાદના અલગ અલગ નામો જોવા મળે છે. જેમાં રાજનગર, શ્રીનગર, અહમ્મદાવાદ, અહમદાબાદ, અહમદપુર, અકમિપુર, અહમદનગર, અમદાવાત, અમદાવાઝ વગેરે નામે પણ આપણું સિટી ઓળખાતું હતું.
 
કિલ્લામાં રહેઠાણ માટે કોઇ વ્યવસ્થા ન હતી
કિલ્લાની અંદર રહેઠાણ માટેની કોઇ અલાયદા મકાન કે અન્ય કોઇ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી ન હતી. જેથી એવું જણાઇ આવે છે કે આ કિલ્લામાં માત્ર સૈનિકો જ રહેતા હતા. કિલ્લાનો ઉપયોગ બહારનું આક્રમણ રોકવા, લોકોના રક્ષણ માટે, જમાબંધી કે જકાત ઉઘરાવવા માટે કરવામાં આવતો હતો.
 
અમદાવાદની ગરબી અને ગુર્જરી પણ હેરિટેજ ગણાય
અમદાવાદ પાસે પોતાનો અલગ વારસો સચવાયેલો છે. માત્ર મોન્યુમેન્ટ્સ એ જ આપણો હેરિટેજ વારસો નથી. અમદાવાદની ગરબી, ગુજરી બજાર, પારસીની અગીયારી, ચર્ચ, કાસ્ટ કલા, પોળ કલ્ચર વગેરે બાબતો પણ આપણું હેરિટેજ છે. અમદાવાદના કિલ્લાઓ જે-તે સમયે સંરક્ષણ માટે વપરાતા હતા. પરંતુ ઘણા ઓછા લોકો આ કિલ્લાઓ વિશે જાણે છે. જો તેનો યોગ્ય વિકાસ કરવામાં આવે તો તેનો ટુરીસ્ટ પ્લેસ તરીકે પણ વિકાસ કરી શકાય છે.
- ડો. આર.ટી સાવલિયા, ડાયરેક્ટર બી.જે . ઇન્સ્ટિ.
 
શું છે ખલીલાબાદના કિલ્લાનો ઇતિહાસ
કાળીગામનો કિલ્લો મુઘલકાળમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. જેનો સમય ગાળો ૧૬૩૯નો માનવામાં આવે છે. ભો.જે ભવનના ડાયરેક્ટર ડો. આર.ટી સાવલીયા દ્વારા કાળીગામ પર રીસર્ચ પેપર તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાં તેમણે તેના ઇતિહાસ અને તેની સ્થિતી વિશે માહિતી રજુ કરી છે. એક સમયે અમદાવાદનો રાજા આઝમખાન બાંધકામનો શોખીન હતો. તેણે અલગ અલગ દિશામાં બંડખોર લોકોના ત્રાસથી બચવા માટે થાણું અને ચોકીઓ તૈયાર કરાવડાવી હતી. આઝમખાને પોતાના પુત્રના નામે અમદાવાદથી ઉત્તર દિશામાં ખલીલાબાદનો કિલ્લો તૈયાર કરાવડાવ્યો. તે સમયે કાળી ગામના કિલ્લામાં સરકારી થાણું રહેતુ હતું. આ થાણા નીચે ૨૭ ગામ આવતા હતા.
 
કિલ્લાનું કેવા પ્રકારનું બાંધકામ છે
કિલ્લાની પૂર્વ બાજુની બુરજમાં ઢાલ અને અસ્ત્ર-શસ્ત્રથી તૈયાર કરવામાં આવલું રાજ ચિન્હ જોવા મળે છે. કિલ્લામાં વપરાયેલ ઇંટો પાતળી અને પાંચ સે.મી કદની છે. આ પ્રકારની ઇંટો મુઘલ કાળમાં વપરાતી હોવાનું માનવામાં આવે છે. કિલ્લાના મેઇન ગેટ પર એક મોટો ઝરૂખો અને બંને બાજુ નાના-નાના ઝરૂખા જોવા મળે છે. કિલ્લાની અંદરના રસ્તાઓ એક ઘોડે સવાર પસાર થઇ શકે તે પ્રકારે બંધાયો છે. ચોરસ કિલ્લાના ચારે ખુણે બુરજ તૈયાર કરેલી છે. સાથે જ કિલ્લા પર બંદુકધારી સૈનિક રહી શકે તે માટે કિલ્લા પર બાકોરા જોવા મળે છે. સૈનિકો માટે પાણીની વ્યવસ્થા કિલ્લાની અંદર જ કરવામાં આવી છે, કિલ્લામાં ચાર કુવા પણ જોવા મળે છે.
 

Releated News